De AI Act en AI-geletterdheid: wat moet je regelen?
6 min lezen · gepubliceerd 1 augustus 2026 · Spike Academy, L&D-partner in Breda en Antwerpen
De Europese AI Act verplicht organisaties die AI inzetten om te zorgen dat hun medewerkers voldoende AI-geletterd zijn. Die verplichting geldt sinds 2 februari 2025 en raakt vrijwel elke werkgever, ook wie alleen een AI-assistent gebruikt. Voor L&D betekent het: AI-geletterdheid hoort in je leeraanbod, niet in een eenmalige mail.
Wat is de AI Act?
AI Act: de Europese verordening die eisen stelt aan de ontwikkeling en het gebruik van kunstmatige intelligentie. De wet deelt toepassingen in naar risico, verbiedt bepaalde toepassingen volledig, en stelt aan hoog-risicosystemen strenge eisen op het gebied van transparantie, documentatie en menselijk toezicht.
De meeste organisaties vallen niet in de hoog-risicocategorie. Wie AI gebruikt voor contentproductie, samenvattingen of een interne assistent zit doorgaans in de categorie met beperkte verplichtingen. Maar de bepaling over AI-geletterdheid geldt breed: die kijkt niet naar het risiconiveau, maar naar het feit dát medewerkers met AI werken.
Let op bij werving en beoordeling
Eén uitzondering verdient aandacht binnen HR en L&D: AI-systemen die worden gebruikt voor werving, selectie, promotiebeslissingen of het monitoren van prestaties vallen wél onder de hoog-risicocategorie. Gebruik je een tool die cv’s rangschikt of leerprestaties koppelt aan beoordelingen, dan gelden aanvullende eisen rond documentatie, menselijk toezicht en informeren van betrokkenen.
Wat houdt AI-geletterdheid in?
De wet schrijft geen curriculum voor. Wel is duidelijk wat het doel is: medewerkers moeten AI-systemen met kennis van zaken kunnen inzetten, de mogelijkheden en beperkingen begrijpen, en zich bewust zijn van de risico’s. Het niveau mag verschillen per rol; iemand die dagelijks content genereert heeft meer nodig dan iemand die af en toe een samenvatting laat maken.
In de praktijk komt een werkbaar programma neer op vier onderdelen: begrijpen hoe een taalmodel tot antwoorden komt, output leren beoordelen op juistheid, weten welke gegevens niet gedeeld mogen worden, en de interne afspraken kennen over wanneer AI wél en niet mag worden gebruikt.
Hoe maak je er een leertraject van?
- Breng in kaart wie waarmee werkt. Welke tools zijn er in gebruik, officieel en onofficieel, en door welke rollen?
- Maak drie niveaus. Basisbewustzijn voor iedereen, praktische vaardigheid voor dagelijkse gebruikers, verdieping voor wie AI inricht of inkoopt.
- Leg de afspraken vast in één document. Kort, in gewone taal, vindbaar. Een beleid dat niemand leest, telt niet als geletterdheid.
- Registreer deelname. Via je leerplatform, zodat je bij een audit of klantvraag kunt aantonen wat je hebt gedaan.
- Herhaal jaarlijks. De tools veranderen sneller dan de wet; een update van een uur volstaat meestal.
De AVG blijft ook gewoon gelden
De AI Act komt bovenop de bestaande privacywetgeving, hij vervangt die niet. Verwerk je persoonsgegevens met AI, dan gelden onverminderd de eisen van de AVG rond grondslag, dataminimalisatie en verwerkersovereenkomsten. Spike Academy is ISO 27001 gecertificeerd en neemt beide kaders standaard mee in elk AI-traject; lees de details in de privacyverklaring.
Wil je AI-geletterdheid inrichten als onderdeel van je leeraanbod? Bekijk hoe Spike Academy AI-adoptie aanpakt of lees het stappenplan in Starten met AI in L&D.